Prezydent Karol Nawrocki podpisał tzw. dużą nowelizację ustawy Karta nauczyciela, o której powiedział, że „zyskała rodzaj konsensusu w polskim parlamencie”. Podkreślił, że nowelizacja Karty Nauczyciela zawiera rozwiązania, na które czekało środowisko nauczycielskie oraz że w ich przygotowanie zaangażowane były związki zawodowe.
W nowelizacji uszczegółowiono przepisy dotyczące warunków obliczania wynagrodzenia nauczycieli za godziny ponadwymiarowe
Prezydent na konferencji prasowej poinformował, że rozpatrzył 22 ustawy, które trafiły do niego do podpisu, z czego 21 „spotkało się z jego akceptacją”.
– Bez najmniejszych wątpliwości (…) podpisałem (…) ustawę odnoszącą się do Karty nauczyciela, która zyskała rodzaj konsensusu w polskim parlamencie – powiedział prezydent. – Cieszę się, że środowisku nauczycielskiemu przygotowano rozwiązania, na które czekało – dodał.
Zaznaczył, że nowelizacja zawiera rozwiązania, które są wynikiem zaangażowania związków zawodowych.
Wśród ustaw skierowanych 4 sierpnia do podpisu prezydenta były trzy nowelizacje ustawy Karta nauczyciela. Wszystkie trzy zawierają regulacje, które mają wejść w życie z początkiem nowego roku szkolnego 2025/2026.
Po konferencji Kancelaria Prezydenta opublikowała wykaz zawierający 20 podpisanych ustaw. Wśród nich jest jedna, tzw. duża, nowelizacja Karty nauczyciela. Zawiera ona regulacje wypracowane przez Zespół do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli, w którego skład wchodzą przedstawiciele rządu, związków zawodowych zrzeszających nauczycieli oraz ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego.
Większość jej zapisów, z wyjątkiem kilku pociągających za sobą skutki finansowe dla samorządów, ma obowiązywać od 1 września 2025 r.
Zgodnie z nowelizacją skrócony zostanie okres zatrudnienia – nauczyciela mającego wymagane kwalifikacje, ale niemającego stopnia awansu zawodowego – na podstawie umowy o pracę na czas określony z dwóch lat szkolnych do jednego roku szkolnego. Doprecyzowane zostaną obowiązki mentora.
W nowelizacji uszczegółowiono przepisy dotyczące warunków obliczania wynagrodzenia nauczycieli za godziny ponadwymiarowe i godziny zastępstw doraźnych. Określono m.in. przypadki, w których nauczyciel zachowuje albo traci prawo do wynagrodzenia za przydzielone, ale niezrealizowane godziny ponadwymiarowe. Nauczyciel otrzyma wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, mimo że ich nie zrealizował, jeśli w tym czasie realizował przydzielone mu przez dyrektora szkoły zajęcia uwzględniające potrzeby i zainteresowania uczniów.
Wprowadzono zapisy, które mają wyeliminować przypadki przydzielania nauczycielom zastępstw doraźnych za nieobecnych nauczycieli do realizacji w czasie, w którym powinni oni realizować zajęcia w ramach obowiązującego ich tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć. Chodzi o nauczycieli bibliotekarzy i nauczycieli specjalistów.
Nowelizacja przesuwa też termin wypłaty składników wynagrodzenia, których wysokość może być ustalona jedynie na podstawie już wykonanych prac. Składniki te będą wypłacane miesięcznie lub jednorazowo z dołu do piątego dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który przysługuje to wynagrodzenie.
Nowela umożliwia także nauczycielom, którym do nabycia prawa do emerytury brakuje mniej niż rok, skorzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową.
Na czym polega nowa nowelizacja Karty nauczyciela?
Przywrócona zostaje możliwość powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki na kolejny okres bez konieczności przeprowadzenia konkursu.
Od 1 stycznia 2026 r. w życie mają wejść przepisy dotyczące m.in. odpraw emerytalnych i nagród jubileuszowych, w tym wprowadzenie nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy (w wysokości 400 proc. wynagrodzenia) i podwyższenie nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy (z 250 do 300 proc. wynagrodzenia).
Rozszerzona wtedy też zostanie grupa nauczycieli uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego o nauczycieli, którzy dotychczas nie byli do niego uprawnieni. Chodzi o nauczycieli publicznych i niepublicznych placówek oświatowo-wychowawczych, centrów kształcenia zawodowego oraz branżowych centrów umiejętności, placówek artystycznych, bibliotek pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli i kolegiów pracowników służb społecznych, a także nauczycieli zatrudnionych w okręgowych ośrodkach wychowawczych, zakładach poprawczych i schroniskach dla nieletnich. Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne są odpowiednikiem emerytur pomostowych.
Z kolei od 1 września 2026 r. ujednolicony ma być tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć nauczycieli praktycznej nauki zawodu z tygodniowym obowiązkowym wymiarem godzin zajęć nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe. Obie grupy nauczycieli ma obowiązywać taki sam tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć, tj. 18 godzin. Obecnie pensum nauczycieli praktycznej nauki zawodu wynosi 20 godzin.
Na decyzję prezydenta czekają pozostałe dwie nowelizacje Karty nauczyciela.
W konkursie spadania jakości polskie szkolnictwo przegrywa chyba tylko z publiczną służbą zdrowia
Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025 sporządzony przez Centralną Komisję Egzaminacyjną to wbrew pozorom fascynująca lektura. Jak w soczewce można weń dostrzec cały zakres problemów naszego systemu edukacji: od manii punktozy, przez arbitralne i wewnętrznie sprzeczne kryteria, po porażającą technofobię, która jakimś cudem zdawała się jeszcze pogorszyć od czasu, kiedy sama kończyłam podstawówkę dwanaście lat temu. Zważywszy na to, że reformy edukacji przetaczają się przez polskie szkoły szybciej, niż można nadążyć z drukowaniem podręczników, to dość niesamowite – jak wiele musiało się zmienić, żeby tak naprawdę nie zmieniło się nic.
Całego zakresu patologii polskiego szkolnictwa nie dałoby się ująć we dwunastu księgach wierszem, skupię się więc tylko na kwestiach dotyczących drugiej części egzaminu, czyli wypracowania. Gwoli przypomnienia: wypracowanie egzaminacyjne to licząca minimum 200 słów wypowiedź o charakterze twórczym (opowiadanie) lub argumentacyjnym (rozprawka bądź przemówienie). W arkuszu podane są dwa tematy, z których uczeń wybiera jeden. Opowiadanie ma najczęściej dotyczyć spotkania z bohaterem lektury obowiązkowej, który daje narratorowi jakąś ważną lekcję lub zabiera go na przygodę – ósmoklasista musi więc zarówno potrafić napisać krótki utwór narracyjny z elementami takimi jak dialogi czy zwrot akcji, jak i udowodnić dobrą znajomość wybranego tekstu wchodzącego w zakres podstawy programowej. W wypracowaniu argumentacyjnym również należy odwołać się do wybranej lektury obowiązkowej, a także do innego utworu literackiego.
Lista lektur obowiązkowych jest zamieszczona na początku arkusza egzaminacyjnego. Ma to całkiem sporo sensu, ponieważ wystarczająco już zestresowany egzaminem uczeń mógłby pomylić się lub zapomnieć, które spośród omawianych przez osiem lat utworów mieszczą się w ścisłej podstawie programowej – szczególnie gdy zmienia się ona tak często, że nawet nauczyciele miewają trudności z podążaniem za rozwojem wypadków. Ostatnia aktualizacja listy lektur miała miejsce zaledwie rok temu, w kwietniu 2024.
I teraz czas na zabawę. Jedną z tych lektur jest bowiem komiks Janusza Christy „Kajko i Kokosz. Szkoła latania”, omawiany w klasach IV–VI. Jego obecność na załączonej w arkuszu liście mogłaby sugerować, że jest to jeden z tekstów kultury, do których uczeń może odwołać się w wypracowaniu – to chyba dość oczywista konkluzja. Jednakże w Informatorze, w punkcie 6. Uwag dodatkowych (s. 15), możemy przeczytać, iż „za utwór literacki w wypracowaniu nie uznaje się powieści obrazkowej, mangi, scenariusza filmowego, gry komputerowej”.
Powstaje więc dość ciekawy paradoks. „Kajko i Kokosz” jest lekturą obowiązkową, która nie jest traktowana jako utwór literacki, tak że uczeń, który odwoła się do niej w rozprawce, nie zrealizuje w całości tematu: „…odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego utworu literackiego” zdaje się implikować, że zarówno lektura obowiązkowa, jak i utwór dodatkowy muszą być tekstami literackimi. W przypadku opowiadania sprawa jest jeszcze bardziej mętna, ponieważ polecenie wymaga napisania tekstu o bohaterze „wybranej lektury obowiązkowej”, ale nie precyzuje, czy musi być ona tekstem literackimi według kryteriów oceniania.
Pomijając już niezrozumiałą arbitralność decydowania o tym, co jest, a co nie jest utworem literackim (dlaczego, u licha, nie miałby nim być scenariusz filmowy, skoro jest nim dramat sceniczny?), oraz wspomnianą już ewoluującą technofobię (polska szkoła przeszła od ignorowania istnienia gatunków takich jak gry wideo czy mangi do kwestionowania ich wartości jako tekstów kultury), taka niekonsekwencja to po prostu jawne wprowadzanie uczniów w błąd. W arkuszu egzaminacyjnym nigdzie nie ma informacji, że podana lista lektur obowiązuje na wypracowaniu tylko w części, a komiks „Kajko i Kokosz” – mimo że znajduje się na tej liście – nie może być wykorzystany jako przykład w pracy.
